Kavla Chimni chi Goshta Marathi: पावसाळ्याचे दिवस जवळ आले होते. सकाळच्या वेळी वातावरणात गारवा जाणवायला लागला होता. झाडांच्या पानांवरून वाहणारा वारा बदलला होता. आकाशात अधूनमधून काळे ढग जमा व्हायचे आणि पुन्हा विरून जायचे. जंगलातील प्राणी आणि पक्ष्यांनी येणाऱ्या पावसाची चाहूल ओळखली होती. प्रत्येक जण आपापल्या तयारीत व्यस्त होता.
एका मोठ्या वडाच्या झाडावर एक चिमणी राहत होती. आकाराने लहान असली तरी स्वभावाने ती खूप मेहनती आणि दूरचा विचार करणारी होती. रोज सकाळी सूर्य उगवण्याआधी ती घरट्याबाहेर पडायची. कुठून बारीक काड्या, कुठून वाळलेलं गवत, तर कुठून झाडांची पानं आणून ती आपलं घरटं मजबूत करत होती.
सुरुवातीला तिचं घरटं साधंसुधं होतं. पण दिवसागणिक ती त्यावर मेहनत घेत गेली. प्रत्येक काडी योग्य ठिकाणी बसवणं, पावसाचं पाणी आत येणार नाही याची काळजी घेणं, वाऱ्याने घरटं हलू नये म्हणून त्याची रचना मजबूत करणं, हे सगळं ती काळजीपूर्वक करत होती.
त्याच झाडाच्या दुसऱ्या फांदीवर एक कावळा राहत होता. कावळा हुशार होता, पण त्याला एक मोठी सवय होती. तो प्रत्येक काम पुढे ढकलायचा. आज नाही तर उद्या करू, उद्या नाही तर परवा करू, अशी त्याची वृत्ती होती.
एकदा सकाळी चिमणी काड्या गोळा करत होती. कावळा निवांत बसून सूर्यप्रकाशात पंख सुकवत होता.
चिमणी म्हणाली, “कावळेदादा, पावसाळा जवळ येतो आहे. तुम्हीही घरटं बांधायला सुरुवात करा. नंतर वेळ मिळणार नाही.”
कावळा मोठ्याने हसला.
तो म्हणाला, “अगं चिमणे, तू खूपच काळजी करतेस. अजून पाऊस कुठे आलाय? इतक्या लवकर कशाला मेहनत करायची? वेळ आली की बघू.”
चिमणी काही बोलली नाही. ती पुन्हा आपल्या कामाला लागली.
दिवस गेले. हवेत ओलावा वाढायला लागला. अधूनमधून विजा चमकू लागल्या. जंगलातील सगळे पक्षी आपापल्या घरट्यांची तयारी करत होते.
पण कावळा अजूनही निवांत होता.
तो कधी दुसऱ्या पक्ष्यांशी गप्पा मारत बसायचा. कधी इकडे तिकडे फिरायचा. कधी झाडाच्या फांदीवर डोळे मिटून आराम करायचा.
एका दिवशी चिमणी पुन्हा म्हणाली, “वेळ निघून गेल्यावर तयारीचा उपयोग होत नाही.”
कावळा थोडा चिडून म्हणाला, “तू तुझं काम कर. मला माझं समजतं.”
चिमणी गप्प बसली.
शेवटी एक दिवस असाच उजाडला, ज्या दिवशी सकाळपासून आकाश काळ्या ढगांनी भरून गेलं होतं. सूर्य दिसत नव्हता. वारा जोरात वाहत होता. वातावरणात वेगळीच शांतता होती. जणू निसर्ग एखाद्या मोठ्या बदलाची तयारी करत होता.
दुपार होताच विजांचा कडकडाट सुरू झाला.
थोड्याच वेळात पावसाचा पहिला मोठा थेंब जमिनीवर पडला.
मग दुसरा.
आणि काही क्षणातच मुसळधार पाऊस सुरू झाला.
वारा इतका जोरात होता की झाडांच्या फांद्या हलू लागल्या. लहान पक्षी घरट्यात लपून बसले. जंगलातील प्राणी सुरक्षित जागा शोधू लागले.
चिमणी आपल्या मजबूत घरट्यात बसली होती. तिने आधीच सगळी तयारी केली होती. घरट्यात कोरडे गवत होतं. पावसाचं पाणी आत येत नव्हतं.
ती बाहेर पडणाऱ्या वादळाकडे शांतपणे बघत होती.
पण कावळ्याची अवस्था वेगळी होती.
त्याच्याकडे नीट घरटं नव्हतं. तो एका फांदीवरून दुसऱ्या फांदीवर उडत होता. पावसाने त्याचे पूर्ण पंख भिजले होते. थंड वाऱ्याने तो थरथर कापत होता.
तो जिथे बसायचा तिथे पाणी यायचं.
जिथे लपायचा तिथे वारा यायचा.
पहिल्यांदा त्याला चिमणीचं बोलणं आठवलं.
“वेळ असताना तयारी करा.”
त्याला स्वतःचा आळस आठवला.
रात्र होत गेली तसा पाऊस आणखी वाढत गेला.
आता कावळा खूप थकला होता. भूक लागली होती. थंडी वाढली होती.
शेवटी तो चिमणीच्या घरट्याजवळ गेला.
त्याचा आवाज कमजोर झाला होता.
तो म्हणाला, “चिमणे… शक्य असेल तर मला थोडा आसरा देशील का? खूप थंडी वाजते आहे.”
चिमणीने घरट्यातून बाहेर पाहिलं.
तिला कावळ्याची अवस्था बघून वाईट वाटलं.
तिने थोडी जागा करून दिली.
कावळा घरट्यात आला. काही वेळ शांत बसला.
पहिल्यांदाच त्याला मेहनतीची किंमत समजत होती.
थोड्या वेळाने तो हळू आवाजात म्हणाला,
“तू मला अनेकदा सांगितलं होतंस. पण मी ऐकलं नाही. मला वाटलं होतं की वेळ भरपूर आहे. आता कळतंय, संकट आलं की तयारी नसणं किती महाग पडतं.”
चिमणी शांतपणे म्हणाली,
“संकट अचानक येतं. पण त्यासाठीची तयारी अचानक होत नाही. ती आधी करावी लागते.”
त्या रात्री कावळा खूप विचार करत बसला.
दुसऱ्या दिवशी सकाळी पाऊस थोडा कमी झाला.
आकाश स्वच्छ व्हायला लागलं.
कावळा घरट्याबाहेर आला तेव्हा त्याच्या मनात काहीतरी बदललं होतं.
आता तो आधीसारखा निष्काळजी नव्हता.
त्या दिवसापासून त्याने स्वतःसाठी मजबूत घरटं बांधायला सुरुवात केली. सुरुवातीला त्याला त्रास झाला. कारण मेहनतीची सवय नव्हती.
पण हळूहळू तो शिकत गेला.
काड्या गोळा करणं, योग्य जागा निवडणं, घरटं मजबूत करणं, हे सगळं त्याने केलं.
काही दिवसांनी त्याचंही सुंदर आणि मजबूत घरटं तयार झालं.
पुढच्या पावसाळ्यात जेव्हा पाऊस आला, तेव्हा कावळा शांतपणे आपल्या घरट्यात बसला होता.
बाहेर विजा चमकत होत्या, पाऊस पडत होता.
पण यावेळी त्याच्या मनात भीती नव्हती.
कारण संकट येण्याआधी तयारी करण्याचं महत्त्व त्याला समजलं होतं.
त्या दिवसानंतर जंगलात जेव्हा कुठला पक्षी काम पुढे ढकलायचा, तेव्हा कावळा स्वतः त्याला एकच गोष्ट सांगायचा,
“वेळ गेल्यावर पश्चात्ताप करण्यापेक्षा वेळ असताना मेहनत केलेली चांगली.”
गोष्ट छोटी वाटते. पण आयुष्यात अनेकदा आपण सगळेच त्या कावळ्यासारखे वागतो. योग्य वेळ असताना काम पुढे ढकलतो. आणि संकट समोर आलं की तयारी नसल्याची किंमत मोजतो.
म्हणून योग्य वेळी केलेली मेहनत ही नेहमीच उशिरा आलेल्या पश्चात्तापापेक्षा मौल्यवान असते.
बोध
आळस माणसाला काही वेळ सुख देतो. पण मेहनत त्याला आयुष्यभर सुरक्षित ठेवते. योग्य वेळी केलेली तयारी संकटांना लहान बनवते.
राज धनवे हे मराठीचे उत्साही लेखक आहेत. मुलांसाठी मजेदार गोष्टी, बोधकथा, ड्रॉइंग आणि पझल पुस्तके लिहितात. मराठी भाषा आणि सर्जनशीलतेचा प्रसार करणे हे त्यांचे ध्येय आहे.