डोंगराच्या पायथ्याशी वसलेलं एक छोटंसं गाव होतं. गाव सुंदर होतं, शेती भरपूर होती, पाणीही होतं, माणसंही कष्टाळू होती. पण त्या गावात एक मोठी अडचण होती. प्रत्येक जण स्वतःला शहाणा समजायचा. कुणी कुणाचं ऐकत नव्हतं. प्रत्येकाचं मत वेगळं, प्रत्येकाचा हट्ट वेगळा. त्यामुळे गावात एखादं काम सुरू झालं की ते पूर्ण होण्याआधीच वाद सुरू व्हायचे.
एक वर्ष पावसाळा सुरू होण्याआधी गावाच्या ओढ्यावरचा जुना बांध दुरुस्त करण्याची गरज होती. गावच्या ज्येष्ठांनी सगळ्यांना बोलावलं.
“जर बांध दुरुस्त केला नाही तर पहिल्याच पावसात तो फुटेल आणि संपूर्ण पाणी वाहून जाईल,” त्यांनी समजावून सांगितलं.
पण नेहमीप्रमाणे वाद सुरू झाले.
कोणी म्हणालं, “हा माझा भाग नाही.”
दुसरा म्हणाला, “मी एकटाच काम करून काय उपयोग?”
तिसरा म्हणाला, “सरकार करेल. आपण कशाला त्रास करून घ्यायचा?”
असं करत करत दिवस निघून गेले. कुणीही पुढाकार घेतला नाही.
गावात राहणारा गणू नावाचा एक वृद्ध शेतकरी हे सगळं शांतपणे पाहत होता. तो फार शिकलेला नव्हता, पण आयुष्याने त्याला मोठं शहाणपण दिलं होतं.
दुसऱ्या दिवशी सकाळी त्याने गावातील सर्व मुलांना बोलावलं. प्रत्येकाला एक-एक लहान काठी दिली.
“तोडून दाखवा.”
क्षणात सगळ्या काठ्या तुटल्या.
मग त्याने दहा काठ्या एकत्र बांधून पुन्हा प्रत्येकाला दिल्या.
यावेळी कितीही प्रयत्न केला तरी एकाही मुलाला त्या मोडता आल्या नाहीत.
गणू हसला.
“एक काठी सहज तुटते. पण दहा काठ्या एकत्र आल्या की त्यांना तोडणं कठीण होतं. माणसांचंही तसंच असतं.”
मुलांनी ही गोष्ट घरी जाऊन आई-वडिलांना सांगितली.
संध्याकाळी गावात पुन्हा बैठक झाली.
यावेळी कुणी भाषण केलं नाही. कुणी वाद घातला नाही.
पहाटे सूर्य उगवण्याआधीच प्रत्येक घरातून एक माणूस फावडा, घमेलं किंवा कुदळ घेऊन बांधाजवळ पोहोचला.
कोणी माती भरत होतं.
कोणी दगड रचत होतं.
कोणी पाणी आणत होतं.
महिला काम करणाऱ्यांसाठी जेवण बनवत होत्या.
तरुण जड दगड उचलत होते.
लहान मुलं पिण्याचं पाणी देत होती.
दोन दिवसांत अनेक महिन्यांचं काम पूर्ण झालं.
काही दिवसांनी मुसळधार पाऊस सुरू झाला.
आजूबाजूच्या अनेक गावांमध्ये बांध फुटले. शेतातलं पाणी वाहून गेलं. पिकांचं मोठं नुकसान झालं.
पण या गावाचा बांध ठाम उभा होता.
पाण्याचा प्रत्येक थेंब शेतात साठला.
त्या वर्षी गावात भरघोस पीक आलं.
गावकऱ्यांना तेव्हा समजलं की ताकद हातात नसते, ती एकजुटीत असते.
त्या दिवसानंतर गावात कुठलंही काम असलं की एकाच वाक्याने सुरुवात व्हायची.
“हे माझं नाही, हे आपलं काम आहे.”
हळूहळू गाव बदललं.
रस्ते तयार झाले.
शाळा दुरुस्त झाली.
पाण्याच्या टाक्या उभ्या राहिल्या.
गाव स्वच्छ झालं.
कारण आता प्रत्येकाला एक गोष्ट समजली होती.
एक माणूस कितीही ताकदवान असला तरी त्याची मर्यादा असते. पण अनेक माणसं एकाच उद्देशाने उभी राहिली तर अशक्य वाटणारं कामही सहज पूर्ण होतं.
बोध
एकीमध्ये अशी ताकद असते की ती संकटालाही हरवू शकते. मतभेद असणं स्वाभाविक आहे, पण मनभेद निर्माण झाले तर नुकसान सगळ्यांचंच होतं. म्हणूनच “एकीचे बळ सर्वश्रेष्ठ” ही म्हण आजही तितकीच खरी आहे. जिथे एकजूट असते, तिथे यश, प्रगती आणि आनंद कायम टिकून राहतो.
राज धनवे हे मराठीचे उत्साही लेखक आहेत. मुलांसाठी मजेदार गोष्टी, बोधकथा, ड्रॉइंग आणि पझल पुस्तके लिहितात. मराठी भाषा आणि सर्जनशीलतेचा प्रसार करणे हे त्यांचे ध्येय आहे.