Santvani of Sant Tukaram in Marathi: महाराष्ट्राच्या संतपरंपरेत संत तुकाराम महाराजांचे स्थान अतिशय उंच आहे. त्यांनी आपल्या अभंगांमधून समाजाला साधेपणा, भक्ती, प्रामाणिकपणा आणि ईश्वरप्रेमाचा संदेश दिला. त्यांच्या संतवाणीमध्ये जीवनाचं सार दडलेलं आहे. साध्या भाषेत सांगितलेले त्यांच्या विचार आजही लोकांच्या मनाला स्पर्श करतात.
तुकाराम महाराजांचा जन्म देहू गावात झाला. ते विठ्ठलाचे महान भक्त होते. त्यांच्या अभंगांमधून त्यांनी लोकांना सांगितलं की देव दूर नाही, तो आपल्या अंतःकरणात आहे. अहंकार सोडून प्रेमाने देवाचे नाम घेतले तर जीवनाला खरा अर्थ मिळतो.
संत तुकाराम म्हणतात…
“जे का रंजले गांजले
त्यासी म्हणे जो आपुले
तोचि साधु ओळखावा
देव तेथेंचि जाणावा”
या अभंगात तुकाराम महाराज सांगतात की खरा साधू तोच असतो जो दु:खी आणि गरजू लोकांना आपले मानतो. जिथे करुणा आणि दया असते तिथेच देवाचा वास असतो.
तुकाराम महाराजांची आणखी एक प्रसिद्ध ओवी आहे…
“वृक्ष वल्ली आम्हा सोयरी वनचरे
पक्षीही सुस्वरे आळविती”
या ओवीतून ते निसर्गाशी असलेलं आपलं नातं सांगतात. झाडं, वेली, पक्षी हे सगळे आपल्या सोयरे आहेत. निसर्गाशी प्रेमाने वागणं हेही भक्तीचाच एक भाग आहे.
तुकाराम महाराजांनी अहंकाराबद्दलही लोकांना सावध केलं. ते म्हणतात की संपत्ती, पद किंवा ज्ञान यामुळे माणूस मोठा होत नाही. माणूस मोठा होतो तो त्याच्या चांगल्या वर्तनामुळे आणि नम्रतेमुळे.
त्यांच्या संतवाणीतील एक महत्त्वाचा संदेश म्हणजे नामस्मरण. ते नेहमी म्हणत असत की विठ्ठलाचं नाव घ्या. नामात मोठी शक्ती आहे. नाम घेतल्याने मन शांत होतं आणि जीवनात समाधान मिळतं.
संत तुकारामांनी समाजातील चुकीच्या प्रथा आणि ढोंगीपणावरही टीका केली. त्यांनी सांगितलं की बाहेरून भक्ती दाखवून काही उपयोग नाही. मन शुद्ध असलं पाहिजे.
त्यांच्या अभंगांमध्ये जीवनाचं गूढ साध्या शब्दांत मांडलेलं आहे. ते सांगतात की माणसाने लोभ, मत्सर आणि अहंकार सोडला तर जीवन सुखी होऊ शकतं.
तुकाराम महाराजांचा प्रभाव इतका मोठा आहे की आजही लाखो वारकरी पंढरपूरच्या वारीत त्यांच्या अभंगांचा गजर करतात. त्यांच्या संतवाणीने अनेक पिढ्यांना मार्गदर्शन केलं आहे.
संत तुकारामांची शिकवण साधी आहे….
दया करा
सत्य बोला
अहंकार सोडा
आणि देवाचं नाम घ्या
हीच त्यांची संतवाणी आजही लोकांच्या जीवनाला दिशा देत आहे.
राज धनवे हे मराठीचे उत्साही लेखक आहेत. मुलांसाठी मजेदार गोष्टी, बोधकथा, ड्रॉइंग आणि पझल पुस्तके लिहितात. मराठी भाषा आणि सर्जनशीलतेचा प्रसार करणे हे त्यांचे ध्येय आहे.
1 thought on “Santvani of Sant Tukaram in Marathi: संत तुकारामांची संतवाणी”