Short bodhkatha with moral: एका सुंदर आणि शांत गावात मोहन नावाचा एक मुलगा राहत होता. गावाच्या काठावर त्यांचं छोटंसं घर होतं. घरासमोर मोकळं अंगण, बाजूला एक मोठं पिंपळाचं झाड आणि मागे थोडीशी शेती होती. मोहनचे आईवडील खूप मेहनती होते. वडील शेतात काम करत आणि आई घरकाम सांभाळत असे.
मोहन स्वभावाने चांगला होता, पण त्याच्यात एक सवय होती. त्याला कोणतंही काम पटकन करायचं असे आणि लगेच परिणाम पाहायचा असे. जर एखादं काम थोडा वेळ घेत असेल तर तो लगेच कंटाळत असे.
एके दिवशी शाळेत शिक्षकांनी मुलांना झाडांबद्दल धडा शिकवला. त्यांनी सांगितलं की झाडे लावली तर वातावरण स्वच्छ राहतं, सावली मिळते आणि फळंही मिळतात. प्रत्येक मुलाने एक रोप लावून त्याची काळजी घ्यावी, असं शिक्षकांनी सांगितलं.
मोहनला ही कल्पना खूप आवडली. शाळेतून घरी जाताना त्याने रस्त्यातील रोपांच्या दुकानातून एक छोटंसं आंब्याचं रोप आणलं. तो खूप आनंदात होता. घरी येताच त्याने अंगणात एक छोटी खड्डी खोदली आणि त्या खड्ड्यात रोप लावलं.
मोहन रोज सकाळी त्या रोपाला पाणी घालू लागला. तो रोज त्याच्याकडे पाहत असे आणि विचार करत असे की हे झाड कधी मोठं होणार आणि त्याला कधी आंबे लागणार.
पहिले काही दिवस मोहन खूप उत्साहाने रोपाची काळजी घेत होता. पण काही दिवसांनी त्याला वाटू लागलं की रोप अजूनही तसंच छोटं आहे. त्याला वाटलं की झाड इतकं हळू का वाढत आहे.
एके दिवशी त्याने आपल्या आईला विचारलं, “आई, हे झाड अजूनही लहानच आहे. हे मोठं कधी होणार?”
आई हसली आणि म्हणाली, “झाड मोठं होण्यासाठी वेळ लागतो. रोज पाणी घाल, त्याची काळजी घे. काही महिन्यांनी तुला फरक दिसेल.”
मोहन थोडा शांत झाला, पण त्याला अजूनही घाई होती.
दुसऱ्या दिवशी तो पुन्हा झाडाजवळ गेला. त्याने बारकाईने पाहिलं, पण त्याला काहीही फरक दिसला नाही. त्याला वाटलं की झाड अजिबात वाढत नाही.
मोहनच्या मनात एक विचित्र विचार आला. त्याने ठरवलं की झाड थोडंसं वर ओढलं तर ते लवकर मोठं होईल.
तो हळूच झाडाजवळ गेला आणि त्याने रोपाला हलकेच वर ओढलं. त्याला वाटलं की आता झाड थोडं उंच झालं आहे. तो खुश झाला.
पण दुसऱ्या दिवशी सकाळी तो झाडाजवळ गेला तेव्हा त्याला काहीतरी वेगळं दिसलं. झाडाची पानं खाली वाकली होती आणि रोप थोडंसं कोमेजलेलं दिसत होतं.
मोहन घाबरला. त्याने लगेच आईला बोलावलं.
आईने झाड पाहिलं आणि तिला लगेच कळलं काय झालं आहे. ती शांतपणे म्हणाली, “तू झाडाला ओढलं का?”
मोहनने मान खाली घातली. तो म्हणाला, “हो आई. मला वाटलं की झाड पटकन मोठं होईल.”
आईने प्रेमाने त्याला समजावलं. ती म्हणाली, “बाळा, झाडांना वाढायला वेळ लागतो. जर आपण घाई केली तर झाडाची मुळे तुटतात आणि झाड कमकुवत होतं.”
मोहनला आपली चूक समजली. त्याला खूप वाईट वाटलं.
आईने माती पुन्हा नीट केली, झाडाला पाणी घातलं आणि म्हणाली, “जर तू रोज त्याची काळजी घेतलीस तर ते पुन्हा ठीक होईल.”
त्या दिवसापासून मोहनने खूप संयम ठेवायला सुरुवात केली. तो रोज झाडाला पाणी घालू लागला. त्याच्या भोवतीची माती सैल करत असे आणि कोरडी पानं काढत असे.
काही आठवड्यांनी झाडाला नवीन हिरवीगार पानं फुटली. मोहन खूप आनंदी झाला. त्याला समजलं की झाड हळूहळू पण नक्की वाढत आहे.
काळ पुढे जात राहिला. काही महिन्यांनी ते छोटंसं रोप थोडं मोठं झाड बनलं. त्याच्या फांद्या वाढल्या आणि पानं दाट झाली.
मोहन रोज शाळेतून आल्यावर त्या झाडाजवळ बसत असे. त्याला त्या झाडाशी एक वेगळीच आपुलकी वाटत होती.
काही वर्षांनी ते झाड खूप मोठं झालं. उन्हाळ्यात त्यावर छोटे छोटे आंबे लागले. मोहन खूप आनंदी झाला. त्याने पहिला आंबा आपल्या आईला दिला.
आई हसली आणि म्हणाली, “पाहिलंस ना, संयम ठेवलास तर चांगलं फळ मिळतं.”
मोहनला त्या दिवशी एक मोठा धडा मिळाला. त्याला समजलं की आयुष्यात कोणतीही चांगली गोष्ट लगेच मिळत नाही. त्यासाठी वेळ, मेहनत आणि संयम लागतो.
यानंतर मोहन आपल्या प्रत्येक कामात संयम ठेवू लागला. अभ्यास करताना तो घाई करायचा नाही. तो रोज थोडं थोडं शिकू लागला.
काही वर्षांनी तो खूप हुशार विद्यार्थी बनला. त्याच्या मेहनतीमुळे त्याला शाळेत अनेक बक्षिसं मिळाली.
मोहन जेव्हा जेव्हा त्या आंब्याच्या झाडाकडे पाहत असे तेव्हा त्याला त्याची जुनी चूक आठवत असे आणि त्याच वेळी त्याला त्या झाडाने दिलेला धडा आठवत असे.
त्या झाडाने त्याला शिकवलं होतं की घाई केली तर काम बिघडतं, पण संयम ठेवला तर यश नक्की मिळतं.
बोध
या कथेचा बोध असा आहे की आयुष्यात कोणतीही गोष्ट लगेच मिळत नाही. प्रत्येक चांगल्या गोष्टीसाठी वेळ, मेहनत आणि संयम आवश्यक असतो. घाई केल्याने काम बिघडू शकतं, पण शांतपणे आणि सातत्याने प्रयत्न केल्यास नक्की यश मिळतं.

राज धनवे हे मराठीचे उत्साही लेखक आहेत. मुलांसाठी मजेदार गोष्टी, बोधकथा, ड्रॉइंग आणि पझल पुस्तके लिहितात. मराठी भाषा आणि सर्जनशीलतेचा प्रसार करणे हे त्यांचे ध्येय आहे.
1 thought on “Short bodhkatha with moral : छोटी बोधकथा आणि त्याचा बोध”