एका गावात निलेश नावाचा एक मुलगा राहत होता. तो अभ्यासू होता, पण त्याला एक मोठी समस्या होती. जेव्हा जेव्हा त्याला अपयश येत असे तेव्हा तो खूप निराश होत असे. त्याला वाटत असे की एकदा अपयश आले म्हणजे आपण काहीच करू शकत नाही.
शाळेत एकदा विज्ञान स्पर्धा आयोजित केली गेली. प्रत्येक विद्यार्थ्याने एक छोटा प्रयोग तयार करून सादर करायचा होता. निलेशला विज्ञान आवडत असल्यामुळे त्याने उत्साहाने भाग घेतला. त्याने अनेक दिवस मेहनत करून एक छोटं मॉडेल तयार केलं.
स्पर्धेच्या दिवशी तो खूप उत्साहित होता. पण जेव्हा निकाल लागला तेव्हा त्याचं नाव विजेत्यांमध्ये नव्हतं. काही इतर विद्यार्थ्यांची मॉडेल्स निवडली गेली होती. निलेशला खूप वाईट वाटलं. त्याने मनात ठरवलं की आता अशा स्पर्धांमध्ये भाग घ्यायचा नाही.
दुसऱ्या दिवशी तो उदास चेहऱ्याने शाळेत आला. त्याचे विज्ञान शिक्षक त्याच्याकडे आले आणि म्हणाले, “निलेश, तू इतका शांत का दिसतो आहेस?”
निलेश म्हणाला, “सर, मी खूप मेहनत केली होती. तरीही मी जिंकलो नाही. आता मला वाटतं की मी काहीच चांगलं करू शकत नाही.”
शिक्षक थोडं हसले आणि म्हणाले, “चल, माझ्यासोबत ये.” ते निलेशला शाळेच्या बागेत घेऊन गेले.
तिथे एक झाड होतं. शिक्षकांनी त्या झाडाकडे बोट दाखवलं आणि विचारलं, “हे झाड पाहतोयस ना? तुला माहित आहे का ते इतकं मोठं कसं झालं?”
निलेश म्हणाला, “ते रोज पाणी मिळालं म्हणून.”
शिक्षक म्हणाले, “हो, पण फक्त पाणी मिळालं म्हणून नाही. अनेक वेळा वारा आला, पाऊस आला, उन्हं पडली. कधी त्याच्या फांद्या तुटल्या, कधी पाने गळाली. तरीही ते पुन्हा वाढत राहिलं. म्हणून आज ते इतकं मजबूत झालं आहे.”
निलेश शांतपणे ऐकत होता.
शिक्षक पुढे म्हणाले, “अपयश म्हणजे शेवट नाही. ते पुढच्या यशाची सुरुवात असते. जर तू आजच्या अपयशामुळे प्रयत्नच थांबवलेस तर तू स्वतःला संधीच देणार नाहीस.”
त्या दिवशी निलेशने ठरवलं की तो पुन्हा प्रयत्न करेल. पुढच्या वर्षी जेव्हा विज्ञान स्पर्धा झाली तेव्हा त्याने पुन्हा एक नवीन प्रयोग तयार केला. यावेळी त्याने अधिक अभ्यास केला, शिक्षकांकडून मार्गदर्शन घेतलं आणि चुका सुधारल्या.
स्पर्धेचा दिवस आला. निलेश थोडा घाबरलेला होता, पण त्याने आत्मविश्वासाने आपला प्रयोग सादर केला.
निकाल लागला तेव्हा त्याचं नाव पहिल्या क्रमांकावर होतं. त्याला खूप आनंद झाला. पण त्याहून मोठा आनंद होता तो म्हणजे त्याने अपयशानंतर हार मानली नव्हती.
त्या दिवशी त्याने शिक्षकांना धन्यवाद दिले. तो म्हणाला, “सर, त्या दिवशी तुम्ही मला थांबवलं नसतं तर कदाचित मी पुन्हा प्रयत्न केला नसता.”
शिक्षक म्हणाले, “यश मिळवणारे लोक ते नसतात ज्यांना कधी अपयश येत नाही. यश मिळवणारे ते असतात जे अपयशानंतरही पुन्हा उभे राहतात.”
ही कथा विद्यार्थ्यांना एक महत्त्वाची गोष्ट शिकवते. जीवनात अपयश येणं स्वाभाविक आहे. प्रत्येक मोठ्या यशामागे अनेक अपयश दडलेले असतात.
महत्त्वाचं म्हणजे अपयशानंतर हार मानू नये. त्या अनुभवातून शिकावं, चुका सुधाराव्यात आणि पुन्हा प्रयत्न करावेत.
कारण खरा विजेता तोच असतो जो किती वेळा पडला याने नाही, तर किती वेळा पुन्हा उभा राहिला याने ओळखला जातो.
राज धनवे हे मराठीचे उत्साही लेखक आहेत. मुलांसाठी मजेदार गोष्टी, बोधकथा, ड्रॉइंग आणि पझल पुस्तके लिहितात. मराठी भाषा आणि सर्जनशीलतेचा प्रसार करणे हे त्यांचे ध्येय आहे.
1 thought on “विद्यार्थ्यांसाठी प्रेरणादायी कथा- 4”