सोळा सोमवारची कहाणी

Solah Somvar chi Kahani Marathi: आटपाट नगर होतं. त्या नगरात महादेवाचं एक शांत, प्रसन्न देऊळ होतं. सकाळी शंखनाद, दुपारी घंटानाद आणि संध्याकाळी आरतीनं भरून जाणारं ते स्थान.

एके दिवशी शिव आणि पार्वती फिरता फिरता त्या देवळात आले. विरंगुळा म्हणून सारीपाट मांडला. खेळ रंगला. डाव संपला. पार्वतीनं तिथल्या गुरवाला विचारलं, “कोण जिंकलं?” गुरवानं सहजपणे उत्तर दिलं, “शंकर जिंकले.”

हे ऐकताच पार्वती रागावली. तिला वाटलं गुरवानं पक्षपात केला. क्षणाच्या आवेशात तिनं त्याला शाप दिला, “तू कोडी होशील.”

क्षणात गुरवाच्या अंगावर व्याधी प्रकट झाली. असह्य वेदना सुरू झाल्या. देह जळू लागला, मन खचलं. चूक कळत होती, पण उपाय दिसत नव्हता.

काही दिवसांनी त्या देवळात स्वर्गातील अप्सरा आल्या. त्यांनी गुरवाची अवस्था पाहिली आणि कारण विचारलं. गुरवानं घडलेली घटना सांगितली. अप्सरांनी शांतपणे उपाय सांगितला, “सोळा सोमवारांचं व्रत कर. श्रद्धेनं करशील तर रोग नाहीसा होईल.”

गुरवानं विनवून विचारलं, “हे व्रत कसं करायचं?”

अप्सरांनी सांगितलं, “सकाळपासून उपवास करावा. संध्याकाळी स्नान करून शंकराची पूजा करावी. अर्धा शेर कणीक घ्यावी, त्यात तूप आणि गूळ मिसळून प्रसाद तयार करावा. त्या दिवशी मीठ खाऊ नये. असे सोळा सोमवार करावेत. सतराव्या सोमवारी पाच शेर कणीक घेऊन तूप गूळ घालून चुर्मा करावा. देवळात नेऊन भक्तिभावानं पूजा करावी. चुर्म्याचा नैवेद्य दाखवून तीन भाग करावेत. एक देवासाठी, एक ब्राह्मण किंवा गायीला, आणि तिसरा स्वतःसाठी.”

हे सांगून त्या अदृश्य झाल्या.

गुरवानं पूर्ण श्रद्धेनं व्रत सुरू केलं. एकेक सोमवार सरत गेला. शरीरात सुधारणा जाणवू लागली. सतरावा सोमवार आला आणि व्रत पूर्ण झालं. काही दिवसांत गुरव पूर्णपणे बरा झाला.

नंतर शिव पार्वती पुन्हा त्या देवळात आले. पार्वतीनं गुरवाला निरोगी पाहिलं आणि आश्चर्याने विचारलं. गुरवानं नम्रपणे सांगितलं, “सोळा सोमवारांचं व्रत केलं.”

पार्वतीला आश्चर्य वाटलं. तिनं स्वतःच्या मनात संकल्प केला. रागावून दूर गेलेला पुत्र कार्तिकस्वामी परत यावा म्हणून तिनं व्रत केलं. श्रद्धा फलद्रूप झाली. कार्तिकस्वामी लगेच परत आला.

कार्तिकस्वामीनेही व्रत केलं. त्याला दूरदेशी गेलेला मित्र भेटला. त्या मित्रानं विवाहाची इच्छा धरून व्रत केलं. त्याचं भाग्य उजळलं. राजाच्या हत्तीने त्याच्या गळ्यात माळ घातली आणि त्याचा विवाह राजकन्येशी झाला.

राजकन्येनं विचारलं, “मी तुम्हाला कोणत्या पुण्यानं लाभले?” त्यानं व्रताचा महिमा सांगितला. तिनं पुत्रप्राप्तीसाठी व्रत केलं. तिला सुंदर पुत्र झाला. पुढे त्या पुत्रानं राज्यप्राप्तीसाठी व्रत केलं आणि त्यालाही यश मिळालं.

इतकं सर्व सुरळीत चालू असताना एके दिवशी ब्राह्मणाचा सतरावा सोमवार आला. त्यानं घरी निरोप पाठवला की पाच शेर कणकीचा चुर्मा देवळात पाठवा. पण राणीला आपल्या प्रतिष्ठेचा अभिमान वाटला. साधा चुर्मा लोकांना हसू येईल असं तिला वाटलं. तिनं चुर्म्याऐवजी रुपयांनी भरलेलं तबक पाठवलं.

व्रताचा नियम मोडला गेला. भक्तीपेक्षा दिखावा मोठा ठरला. त्याचा परिणाम झाला. दृष्टांत मिळाला की राणी घरात राहिली तर राज्याला संकट येईल. राजानं मन कठोर करून तिला नगराबाहेर पाठवलं.

सोमवारची कहाणी

राणी दीन झाली. जिथे जाई तिथे अपशकुन घडू लागे. एका वृद्ध स्त्रीनं तिला आसरा दिला, पण दुर्दैव तिथेही पाठ सोडेना. शेवटी एका गोसाव्यानं तिची कथा ऐकली. त्यानं ओळखलं की व्रतभंगाचं पाप आहे.

त्याच्या मार्गदर्शनाखाली तिनं पुन्हा सोळा सोमवारांचं व्रत श्रद्धेनं केलं. अहंकार झुगारला. नियम पाळले. मन शुद्ध झालं. हळूहळू संकटं दूर झाली.

दरम्यान राजाला तिची आठवण येऊ लागली. शोध घेत घेत तो गोसाव्याकडे पोहोचला. सत्य समजलं. नम्रपणे पत्नीला परत नेलं. नगरात उत्सव झाला. दानधर्म झाला.

राणीनं आयुष्यभर भक्तिभावानं व्रत केलं. राजा आणि राणी सुखानं राज्य करू लागले.

या कथेत रोग आहे, राग आहे, अहंकार आहे; पण त्याहून मोठी गोष्ट आहे श्रद्धा. नियम पाळणं म्हणजे अंधश्रद्धा नव्हे, तर शिस्त. भक्ती म्हणजे दिखावा नव्हे, तर नम्रता.

मन शुद्ध असेल, आचरण सात्विक असेल, आणि श्रद्धा प्रामाणिक असेल तर संकटं दूर होतात.

ही साठा उत्तरांची कहाणी, पांचा उत्तरी, देवा ब्राह्मणांच्या द्वारी, गायीच्या गोठ्यात, पिंपळाच्या पारी सुफळ संपूर्ण.